Beta-glukany to naturalne węglowodany należące do grupy polisacharydów, czyli wielocukrów zbudowanych z cząsteczek glukozy. Występują między innymi w grzybach, drożdżach, bakteriach, algach oraz zbożach, takich jak owies i jęczmień.
W kontekście grzybów funkcjonalnych beta-glukany są jednymi z najważniejszych składników opisywanych na etykietach ekstraktów i suplementów diety. Warto jednak pamiętać, że nie każdy beta-glukan ma taką samą budowę i nie każdy polisacharyd jest beta-glukanem.
Czym właściwie są beta-glukany?
Beta-glukan to rodzaj polisacharydu. Oznacza to, że jest zbudowany z wielu połączonych ze sobą cząsteczek glukozy. O jego charakterze decyduje jednak nie tylko sama obecność glukozy, ale też sposób, w jaki te cząsteczki są ze sobą połączone.
W grzybach beta-glukany znajdują się głównie w owocnikach i współtworzą ściany komórkowe. Pełnią więc funkcję strukturalną — są naturalnym elementem budowy grzybów.
Najważniejsze informacje:
- beta-glukany należą do polisacharydów;
- występują w grzybach, drożdżach, algach, bakteriach i zbożach;
- w grzybach są częścią ścian komórkowych;
- ich budowa zależy od źródła;
- beta-glukan z grzybów nie jest tym samym, co beta-glukan z owsa lub jęczmienia.
Beta-glukany grzybowe a zbożowe
Beta-glukany typowe dla grzybów i drożdży mają najczęściej konfigurację określaną jako beta-1,3/1,6-D-glukan. Można spotkać też zapis beta 1,3/1,6 lub beta-D-glukan. To właśnie ten typ struktury najczęściej omawia się przy ekstraktach z grzybów funkcjonalnych.
Z kolei beta-glukany obecne w zbożach, takich jak owies i jęczmień, mają inną budowę — najczęściej 1,3/1,4 lub 1,4. Dlatego nie należy automatycznie utożsamiać beta-glukanów zbożowych z beta-glukanami grzybowymi.
| Źródło beta-glukanów | Typowa budowa | Uwagi |
| Grzyby funkcjonalne | beta 1,3/1,6 | Obecne głównie w owocnikach i ścianach komórkowych |
| Drożdże | beta 1,3/1,6 | Również związane ze ścianami komórkowymi |
| Owies | najczęściej 1,3/1,4 | Inna struktura niż w grzybach |
| Jęczmień | najczęściej 1,3/1,4 | Zaliczany do źródeł beta-glukanów zbożowych |
Polisacharydy, beta-glukany i alfa-glukany — jaka jest różnica?
W opisach produktów z grzybów funkcjonalnych często pojawia się informacja o zawartości polisacharydów. To ważny parametr, ale nie zawsze wystarczający.
Każdy beta-glukan jest polisacharydem, ale nie każdy polisacharyd jest beta-glukanem. Do polisacharydów należą również alfa-glukany, takie jak skrobia, glikogen czy dekstran. Mogą one wpływać na ogólną deklarowaną zawartość polisacharydów w produkcie, choć nie są beta-glukanami.
Dlatego bardziej precyzyjna jest informacja o zawartości beta-glukanów, np. „30% beta-glukan” albo „45% beta-D-glukanów”, niż sama deklaracja „wysoka zawartość polisacharydów”.
Proste rozróżnienie:
| Pojęcie | Co oznacza? |
| Polisacharydy | Szeroka grupa wielocukrów |
| Beta-glukany | Konkretna grupa polisacharydów |
| Beta-D-glukan | Określony typ beta-glukanu |
| Beta-1,3/1,6-D-glukan | Forma często omawiana przy grzybach i drożdżach |
| Alfa-glukany | Inne polisacharydy, np. skrobia lub glikogen |
Jakie grzyby funkcjonalne zawierają beta-glukany?
Beta-glukany są naturalnie obecne w różnych gatunkach grzybów. W kontekście grzybów funkcjonalnych najczęściej wymienia się:
- Reishi,
- Shiitake,
- Maitake,
- Chaga,
- Cordyceps,
- Lion’s Mane, czyli soplówkę jeżowatą.
Grzyby funkcjonalne zawierają także inne składniki aktywne, takie jak polifenole, sterole, triterpeny, hericenony, erinacyny czy cordycepina. Ich skład zależy od gatunku, części surowca, metody przetwarzania i rodzaju ekstraktu.
Dlaczego zawartość beta-glukanów jest ważna?
Zawartość beta-glukanów to jeden z bardziej konkretnych parametrów w opisie produktów z grzybów funkcjonalnych. Jest bardziej precyzyjna niż sama zawartość polisacharydów, ponieważ odnosi się do konkretnej frakcji związków.
Przykładowo, produkt opisany jako „ekstrakt z owocników Reishi standaryzowany na 30% beta-glukan” daje więcej informacji niż produkt opisany jedynie jako „ekstrakt z grzybów o wysokiej zawartości polisacharydów”.
Nie oznacza to automatycznie, że jeden preparat jest zawsze lepszy od drugiego. Oznacza natomiast, że pierwszy opis jest bardziej przejrzysty i pozwala dokładniej ocenić skład.
Podsumowanie
Beta-glukany to naturalne polisacharydy zbudowane z cząsteczek glukozy. Występują w grzybach, drożdżach, algach, bakteriach oraz zbożach, takich jak owies i jęczmień. W grzybach funkcjonalnych beta-glukany znajdują się głównie w owocnikach i współtworzą ściany komórkowe.
Najczęściej omawianą formą dla grzybów i drożdży jest beta-1,3/1,6-D-glukan. Różni się on od beta-glukanów zbożowych, dlatego źródło beta-glukanu ma znaczenie.
Przy czytaniu opisów produktów warto pamiętać o jednej zasadzie: sama zawartość polisacharydów to informacja ogólna, a zawartość beta-glukanów jest informacją bardziej precyzyjną. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, czym naprawdę charakteryzuje się dany ekstrakt z grzybów funkcjonalnych.
—
Artykuł sponsorowany